05-06-2009
05-06-2009
.
Op dinsdag 7 maart '06 hebben mijn grootouders Chiel Kunnen geboren in 1895 († 1963) en Immetje Kunnen-van Tunen geboren in 1889 († 1967) postuum de Israëlische onderscheiding Yad Vashem uitgereikt gekregen. Deze onderscheiding wordt uitgereikt aan mensen die in de 2e wereldoorlog met gevaar voor eigen leven ,Joodse medeburgers hebben beschermd en gered. Deze onderscheiding is aangevraagd door de heer Louk Israëls. Deze Louk Israëls heeft in de oorlog onderdak gekregen van mijn grootouders aan de Maerelaan 11 te Heemskerk. De schrijver Coen van Harten heeft hier 'n indrukwekkend boek over geschreven "De Zorg" geheten. Voor meer informatie betreffende dit boek kijk op de website van www.dezorg.com. Klik hierboven op Chiel Kunnen voor krantenknipsels uit 1963.
Op deze pagina staat informatie omtrent de onderscheiding die dit echtpaar op 7 maart 2006 postuum heeft ontvangen.
Hieronder enkele foto's van mijn grootouders.
.jpg)
.jpg)
Vlak voor opa's zijn dood ik in zijn arm en neef Chiel 1963 Kleine Michel op oma Immetje d'r arm naast 'n trotse opa juli 1963.
Hier nu enkele stukken uit het officiële programma van die dag.
YAD VASHEM
Yad Vashem in Jerusalem is een instituut dat zich bezig houdt met het eren van de nagedachtenis van de tijdens de Sjoa omgekomen Europese Joden. Yad Vashem is tevens 'n onderzoekcentrum dat zich bezig houdt met het bestuderen , documenteren en archiveren van de catastrofe die als Sjoa of Holocaust de geschiedenis is ingegaan.
Een derde, uiterst belangrijke en dankbare taak van het instituut is het eren van diegene die met humanitaire motieven als uitgangspunt hun leven in de waagschaal hebben gesteld om geheel belangeloos Joodse landgenoten te redden.
Het Joodse volk verleent deze mensen de hoogste onderscheiding die de staat Israël kent. Hen wordt tijdens 'n plechtige ceremonie de eretitel "RECHTVAARDIGE ONDER DE VOLKEREN" verleend. Tevens wordt hun naam vermeld in "De muur der Rechtvaardigen" in de tuin van Yad Vashem. Tot op heden is deze onderscheiding verleend aan ongeveer 11.000 mensen, waaronder meer dan 4200 Nederlanders. De onderscheiding gaat gepaard met het uitreiken van 'n oorkonde en 'n medaille.
Beschrijving van de medaille
Het ereteken dat aan de "Rechtvaardigen" wordt uitgereikt is speciaal voor Yad Vashem ontworpen. De uit Jerusalem afkomstige kunstenaar Nathan Karp heeft op symbolische wijze de woorden uit de Talmoed uitgebeeld: "Diegene die een mensenleven redt, heeft de gehele mensheid gered".
De beide handen die 'n levenslijn van prikkeldraad vasthouden, schijnen uit het niets te zijn voortgekomen. De lijn die de aardbol omspant en waar de aarde haar kracht aan ontleent, symboliseert het gegeven dat de daden van de Rechtvaardigen zowel het voortbestaan van de wereld als ons geloof in de mensheid waarborgen.
Toespraak van Louk Israëls
Een bijzondere familie in een bijzonder dorp.
In Heemskerk ontkwam Loukie Israëls aan de Holocaust. Tussen zijn zevende en zijn negende jaar verbleef 'Loukie' als onderduiker bij het negen tellende gezin van Michiel en Immertje Kunnen. "Wat zij deden was alleen maar mogelijk doordat het hele dorp zweeg."
De arbeiders woning aan de Maerelaan 11 is al lang al afgebroken. Het was 'n klein wit huis. Hier woonde Michiel Kunnen en zijn vrouw Immertje Kunnen-van Tunen met hun 9 kinderen. In november 1943 fietst de verzetman Jan vd Geer , alias Jan Papier, naar Heemskerk, naar de familie Kunnen. Op de stang zit de 7 jarige Loukie Israëls. Met zijn broer Nico heeft Loukie al 'n bewogen onderduik geschiedenis achter de rug. De broertjes zaten ondergedoken in 'n Zwols hotel dat was gevorderd als Wehrmachtsheim en in 'n kasteel op de Veluwe. Door verraad belanden ze in de gevangenis van het politiebureau in Zwolle.
Ze komen vrij, worden weer verraden, maar ze overleven zelf 'n verblijf in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, waar de Duitsers Joden voor transport naar kamp Westerbork en vandaar naar de vernietigingskampen in het oosten. De zomer van 1943 brengen de broertjes Israëls door op de boerderij van de familie Boogaard 'een burcht van verzet' in de Haarlemmermeer. De Boogaards redden tijdens de oorlog 300 Joden het leven. Op 6 oktober 1943 bevinden zich 36 volwassen Joodse onderduikers op de boerderij. Er zijn ook 22 kinderen, onder wie Loukie en zijn broer, spelend in de boomgaard. Daar worden zij ontdekt door de Nederlandse SS-politieman Pieter van Duyn. Een verzetsman schiet van Duyn dood. Daarop komt 'n grootscheepse zoekactie op gang waaraan honderden Duitsers en hun Nederlandse helpers deelnemen. Ondanks de inzet van speurhonden slagen de Boogaards erin alle kinderen, onder wie Loukie en zijn broer, te redden. De volwassen onderduikers worden allemaal gearresteerd en overleven geen van allen de holocaust. De Duitsers sluiten de Haarlemmermeer hermetisch af. De kinderen worden verborgen op 'n appelzolder. Pas na 6 weken geven de Duitsers de omsingeling van de polder op. De kinderen worden elders ondergebracht. Loukie door 'Jan Papier'.
Jan Papier heeft goede hoop dat hij Loukie bij 'Moe Kunnen' in Heemskerk kan onderbrengen. Hij kent haar niet, maar van haar nicht in de Haarlemmermeer heeft hij gehoord dat de familie Kunnen wel bereid zou zijn 'n onderduikertje in huis te nemen. Op weg naar Heemskerk, bij 'n controlepost bij het Noordzeekanaal, gaat het bijna mis, maar even later rijden Jan Papier en Loukie Israëls het tuindersdorp Heemskerk binnen. Ze stappen af voor het witte huisje aan de Maerelaan 11. Moe Kunnens nicht in de Haarlemmermeer had niet teveel gezegd. Loukie blijkt welkom in het gezin Kunnen. Loukie blijft er tot ver na de bevrijding, dit 60 jaar geleden. Hij neemt volop deel aan het gezins- en dorpsleven, ontwetend van het feit dat zijn ouders en grootouders inmiddels zijn verraden en vermoord. Hij struint door de polder, is getuige van 'n luchtgevecht boven kasteel Marquette, leest korenakkkers na op aren, leert lezen en schrijven van de nonnen en schooit om eten bij de Wehrmachtssoldaten die achter huize Kunnenzijn gelegerd in de Jozefschool.
Een half jaar vóór de Honger winter, op 6 april 1944, krijgt Moe Kunnen er nog een eter bij. Op die dag duikt bij haar Cor Barbier onder, een gedeserteerde SS'er die zich- anders dan Loukie- wel schuil moet houden. "De herinneringen aan de familie Kunnen zijn vol warmte", aldus de de hoofdpersoon uit het boek De Zorg. "Zelfs mijn herinneringen aan de Hongerwinter zijn warm. Ondanks de kou en de honger bleef de Maerelaan 11 een veilig en warm nest. Moe Kunnen deed wat haar hart en haar geloof haar ingaven. Pa en Moe Kunnen wisten dat het gezin daardoor gevaar liep. Toch zagen zij het zelf niet als 'n daad van verzet, maar als 'n menselijke plicht. Ik beschouw Pa en Moe Kunnen niet alleen als mijn 2e vader en moeder, maar ook als helden. Naar aanleiding van wat zij in de oorlog 1940-1945 gedaan hebben heeft Yad Vashem mijn onderduik pleegouders de heer Michiel Kunnen en Immerentiana Kunnen-van Tunen de onderscheiding 'Rechtvaardigen onder de Volkeren' toegekend. Hun namen worden gebeiteld in de eremuur van Yad Vashem in Jeruzalem.
"Wat zij deden was alleen maar mogelijk doordat het dorp Heemskerk zweeg. Heemskerk was in die zin een goed dorp. En het dorp vormt kennelijk nog steeds niet alleen een gemeente , maar ook een gemeenschap. De familie Kunnen is een bijzondere familie in een bijzonder dorp.
De Heer Eldad Hayet van de Israëlische ambassade hield ook 'n toespraak in het Engels en hieronder de vertaling.
Geachte familie Kunnen, leerlingen en meneer Israëls.
Het is mij 'n genoegen en een privilege hier te mogen zijn voor zo'n speciale gebeurtenis:om aan de familie Kunnen de titel 'Rechtvaardigen onder de Volkeren' te kunnen geven en de bijbehorende medaille en certificaat te overhandigen. Dit is de hoogste onderscheiding die mijn land kan verlenen, alleen toegekend aan die weinig helden die, tijdens de Tweede Wereldoorlog hun eigen levens in gevaar hebben gebracht om hun Joodse medeburgers te kunnen redden.
Ik wil 'n paar minuten nemen om te vertellen wat Yad Vashem is. Dit is 'n instituut in Jeruzalem dat niet alleen geweid is aan het verleden maar ook 'n belangrijk educatieve instelling is voor onderwijs in 'Holocaust Education'. De Israëlische regering heeft Yad Vashem opgericht in 1953 met de opdracht om de geschiedenis van de Holocaust te documenteren en te bewaken. Yad Vashem is Hebreeuws voor 'een plaats en een naam'. Niet alleen de slachtoffers krijgen een 'plaats en een naam' in Yad Vashem maar ook de helden van deze onmenselijke tijd worden geëerd binnen het instituut. En het zijn deze helden die mijn volk hebben gered tijdens de donkere jaren van de Holocaust, die mij vandaag hier hebben gebracht als diplomaat van de Staat Israël.
Met 'n ceremonie als vandaag, denken wij terug aan de meest verschrikkelijke periode in de geschiedenis van Europa. Het was voor het eerst dat 'n moderne natie als zijn industriële en organisatorische macht heeft ingezet om alle Joden uit te roeien; om alle homoseksuelen, alle zigeuners, alle geestelijk gehandicapten en allen die gepakt waren tijdens hun pogingen om mensen te redden van een zekere dood door de Nazi's te vernietigen. Het is 'n schokkend feit dat tijdens de 20e eeuw, meer dan 160 miljoen burgers waren vermoord in gruweldaden en genociden over de hele wereld. Zelfs vandaag de dag zijn er meer dan 60 conflicten in de wereld waarbij er groot gevaar is voor genociden; moord ' en masse ' is een wereldomvattend fenomeen geworden.
Wij horen ieder dag van gebeurtenissen in alle delen van de wereld die bewijzen dat het gevaar voor herhaling niet alleen leeft maar ook groeit. Skinheads, neo-Nazi's, fascisten,antisemieten en racisten worden groter in aantal, zijn meer zichtbaar en laten zich steeds meer horen. Ik geloof in het belang om niet alleen over het verleden na te denken maar ook over het heden en de toekomst. Wat moeten wij doen om de genociden van vandaag te stoppen? Genociden is niet alleen in het verleden. Wij moeten ons afvragen: hoe is het mogelijk - zelfs nóg mogelijk - dat duizenden 'gewone mensen' actieve participanten of passieve toeschouwers kunnen worden van genocide? Wij moeten dit grondig bestuderen om te voorkomen dat dit ooit weer gebeurt. Ik geloof dat ieder van ons verplicht is anderen te beschermen tegen racistische activiteiten of antisemitisch gedrag. Wij hebben de verantwoordelijkheid om anderen te beschermen, zelfs in tijden van overweldigend sociale druk, zoals de familie Kunnen dat deed. Daarom beschouwen wij Yad vashem ceremonies niet alleen als een toekenning maar ook als een educatieve plicht.
Lieve Leerlingen. Er zijn veel te weinig 'Rechtvaardigen onder de volkeren'. Verreweg de meeste van de vele duizenden verhalen in Yad Vashem gaan over onerschilligheid, ongevoeligheid en verraad. Maar het verhaal dat jullie net hebben gehoord, gaat over moed en vriendschap en solidariteit. Mijn generatie- jullie moeders en vaders-hebben een begin gemaakt om iets te leren van de Holocaust. Maar het blijkt dat wij nog niet genoeg geleerd hebben. Jullie zijn de leiders van de toekomst. De verantwoordelijkheid om te zorgen dat geweld en wreedheden geen plaats meer krijgen rust op jullie schouders. Ik weet zeker dat jullie er beter in slagen om de wereld veilig te maken.
Lieve vrienden. Het Joodse boek de Talmud zegt dat wie één leven redt, het is alsof hij of zij de hele wereld redt. Hoe belangrijk is het dan en wat een prachtige taak is het om samen te streven naar een wereld waar miljoenen levens gered kunnen worden door het ontwortelen van het meest inhumane van menselijke acties. De familie Kunnen heeft zo'n wereld nagestreefd , waarvoor wij hen voor altijd verschuldigd zullen zijn. Voor altijd dankbaar. Mogen onze herinneringen aan hen voor altijd een zegen zijn.
Ik heb nu de eer om de Yad Vashem Award te presenteren aan de kinderen van de heer Michiel Kunnen en mevrouw Immertje Kunnen-van Tunen.
Dank u wel.
In mei 2009 is de schoonfamilie van Sjaak Kunnen naar Israel geweest en heeft daar het Yad Vashem monument bezocht. Ze vonden daar de namen ingebeiteld van Michiel en Immerentiana Kunnen. Hieronder enkele foto's.
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
Foto's familie Lubbers.
Links naar verder info over Yad Vashem en persberichten.
Wilt u reageren of heeft u vragen neem dan contact op met Michel Kunnen. mkunnen@wanadoo.nl